Przejdź do ustawień zgody na cookies Przejdź do treści

Temat

Narodowa Demokracja

Narodowa Demokracja (endecja, od skrótu ND) to polski obóz polityczny i ideowy, który powstał pod koniec XIX wieku wokół Ligi Narodowej. Jego twórcami byli Roman Dmowski, Jan Ludwik Popławski i Zygmunt Balicki…

Teksty

Narodowa Demokracja: historia endecji, myśl polityczna Romana Dmowskiego i dziedzictwo ruchu narodowego
Narodowa Demokracja (endecja, od skrótu ND) to polski obóz polityczny i ideowy, który powstał pod koniec XIX wieku wokół Ligi Narodowej. Jego twórcami byli Roman Dmowski, Jan Ludwik Popławski i Zygmunt Balicki. W tej kategorii publikujemy analizy, wywiady i polemiki o historii endecji, jej myśli politycznej i dziedzictwie ruchu narodowego.

Narodowa Demokracja w skrócie

1887 – Zygmunt Miłkowski zakłada w Szwajcarii Ligę Polską, z której wyrośnie endecja.
1893 – Dmowski, Popławski i Balicki przekształcają ją w tajną Ligę Narodową („Przez lud do narodu”).
1897 – w zaborze rosyjskim powstaje Stronnictwo Demokratyczno-Narodowe.
1903 – Dmowski wydaje „Myśli nowoczesnego Polaka”, podstawowy tekst ideowy ruchu.
1917–1919 – Komitet Narodowy Polski w Paryżu. Dmowski reprezentuje Polskę na konferencji pokojowej i podpisuje traktat wersalski.
1919 – powstaje Związek Ludowo-Narodowy, główna partia endecji w pierwszych latach II Rzeczypospolitej.
1926 – po zamachu majowym Dmowski zakłada Obóz Wielkiej Polski.
1928 – Związek Ludowo-Narodowy przekształca się w Stronnictwo Narodowe. Rośnie wpływ młodego pokolenia endeków.

Główne idee endecji
Endecja stawiała naród w centrum polityki i oceniała ją według interesu narodowego, a nie haseł ogólnoludzkich. Dmowski przeciwstawiał romantycznym zrywom realizm polityczny, a za główne zagrożenie dla Polski uznawał Niemcy. Wizję granic oparł na idei piastowskiej, a nie na federacji jagiellońskiej. W okresie międzywojennym endecja coraz mocniej łączyła nacjonalizm z katolicyzmem (synteza narodowo-katolicka) i krytykowała liberalną demokrację.

Od czego zacząć lekturę

Dmowski versus endecja. Jak narodowcy spierali się z narodowcami
Zygmunt Balicki – zapomniany ideolog i organizator polskiego nacjonalizmu
Rewolucja narodowa. O tym, czego naprawdę chciał Roman Dmowski
Ukrainofobia czy realizm? Dmowski a kwestia ukraińska
Nacjonalizm czy nacjonalizmy? Rozmowa z prof. Jarosławem Tomasiewiczem

Dostosuj preferencje dotyczące zgody

Używamy plików cookie, aby pomóc użytkownikom w sprawnej nawigacji i wykonywaniu określonych funkcji. Szczegółowe informacje na temat wszystkich plików cookie odpowiadających poszczególnym kategoriom zgody znajdują się poniżej.

Pliki cookie sklasyfikowane jako „niezbędne” są przechowywane w przeglądarce użytkownika, ponieważ są niezbędne do włączenia podstawowych funkcji witryny.

Korzystamy również z plików cookie innych firm, które pomagają nam analizować sposób korzystania ze strony przez użytkowników, a także przechowywać preferencje użytkownika i odtwarzać osadzone multimedia zewnętrzne (YouTube, Spotify). Tego typu pliki cookie będą przechowywane w przeglądarce tylko za uprzednią zgodą użytkownika.

Można włączyć lub wyłączyć niektóre lub wszystkie te pliki cookie, ale wyłączenie niektórych z nich może wpłynąć na jakość przeglądania.

Niezbędne pliki cookie mają kluczowe znaczenie dla podstawowych funkcji witryny i witryna nie będzie działać w zamierzony sposób bez nich.Te pliki cookie nie przechowują żadnych danych umożliwiających identyfikację osoby.

Funkcjonalne pliki cookie pomagają wykonywać pewne funkcje, takie jak udostępnianie zawartości witryny na platformach mediów społecznościowych, zbieranie informacji zwrotnych i inne funkcje stron trzecich.

Analityczne pliki cookie służą do zrozumienia, w jaki sposób użytkownicy wchodzą w interakcję z witryną. Te pliki cookie pomagają dostarczać informacje o metrykach liczby odwiedzających, współczynniku odrzuceń, źródle ruchu itp.

Wydajnościowe pliki cookie służą do zrozumienia i analizy kluczowych wskaźników wydajności witryny, co pomaga zapewnić lepsze wrażenia użytkownika dla odwiedzających.

Reklamowe pliki cookie służą do dostarczania użytkownikom spersonalizowanych reklam w oparciu o strony, które odwiedzili wcześniej, oraz do analizowania skuteczności kampanii reklamowej.